Jaarboek 2015

Lees hier het volledige Jaarboek Integriteit 2015 online (pdf)
Download hier het volledige Jaarboek Integriteit 2015 als ebook (ePub)

Overzicht artikelen

Voorwoord
Mr. J.P.H. Donner
‘Een integere, democratische rechtsstaat vereist voortdurende inspanning en kritische reflectie’, aldus Piet Hein Donner (vice-president Raad van State) in zijn voorwoord bij het Jaarboek Integriteit 2015. ‘Het Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS) is daarom nog lang niet klaar met zijn werk. Integriteit is iets dat voortdurend onderhoud nodig heeft, net als de democratische rechtsstaat.’

Download Voorwoord door mr. J.P.H. Donner

Tijd voor kritische reflectie
Jitse Talsma en Edgar Karssing
Integriteitsmanagement is nog lang niet volwassen. Het is een praktijk die haar plaats aan het bevechten is in organisaties en daarbij nog nauwelijks van harte omarmd wordt.  Daarom staat het Jaarboek Integriteit 2015 in het teken van reflectie. In het eerste hoofdstuk blikken Talsma en Karssing vooruit op bijdragen van de verschillende auteurs. Wat gaat er nog mis en wat kan beter?

Download Tijd voor kritische reflectie

Integriteit anno 2015: pijnpunten op de agenda
Leo Huberts
In hoofdstuk 2 vraagt Leo Huberts zich af: wat zijn de pijnpunten in integriteitsland? Hij bespreekt onder andere het toenemende integritisme, het gebrek aan moresprudentie en de verwarring in organisatie en beleid. Zijn centrale boodschap is dat integriteit alom meer aandacht verdient. Maar doordat er sprake is van veel verwarring en verwatering (integritisme), moeten we eerst terug naar de kern. Back to basics.

Download Integriteit anno 2015: pijnpunten op de agenda

Van amoreel naar ethisch leiderschap
Leonie Heres
In hoofdstuk 3 constateert Leonie Heres dat er aanhoudende signalen zijn van tekortschietend ethisch leiderschap in (semi-) publieke organisatie, althans in de ogen van medewerkers. Heres bespreekt daarom een aantal prangende vragen: Waarom ontbreekt het bij zoveel publieke managers nog aan overtuigend ethisch leiderschap? Wat weerhoudt hen ervan om hun integriteitsrol goed op te pakken?

Download Van amoreel naar ethisch leiderschap

Structuur versus cultuur
Edgar Karssing en Marc de Droog
Cultuur wordt gemakkelijk gebruikt om aan te geven wat je niet wilt: regels, procedures en systemen. Maar is dat wel terecht? Cultuur staat niet tegenover dergelijke ‘harde’ beleidsmaatregelen, betogen Edgar Karssing en Marc de Droog. Zij tonen in hoofdstuk 4 de aanknopingspunten voor integriteitsbeleid dat gebruik maakt van en inspeelt op de wisselwerking die bestaat tussen structuur en cultuur.

Download Structuur versus cultuur

Bouwstenen voor een krachtig ambtenarenstatuut
Hans Wilmink en Thijs Jansen
In hoofdstuk 5 dragen Hans Wilmink en Thijs Jansen bouwstenen aan voor een krachtig ambtenarenstatuut. Wat is het belang om tot een waardenbenadering van het ambtenaarschap te komen? En wat kan een statuut daarvoor betekenen? Ze geven aan dat de morele dimensie van het ambtelijk vakmanschap versterkte aandacht moet krijgen. Niet alleen van de overheidswerkgever, maar ook van de ambtenaar zelf.

Download Bouwstenen voor een krachtig ambtenarenstatuut

‘Integriteitsrisico’s van decentralisaties onvoldoende op de kaart’
Jitse Talsma in gesprek met Arno Visser
In hoofdstuk 6 gaat Jitse Talsma in gesprek met Arno Visser, president van de Algemene Rekenkamer. Visser ziet nog de nodige integriteitsrisico’s, met name rondom de decentralisaties: ‘Voldoende tijd voor een doordachte invoering was er niet en het ontbrak vaak ook nog aan duidelijkheid over taken en budget. Met zo’n tempo en in zo’n situatie kun je niet eerst rustig de integriteitsrisico’s gaan bespreken.’

Download ‘Integriteitsrisico’s van decentralisaties onvoldoende op de kaart’

Klokkenluiders, nog steeds te kwetsbaar
Fanny Tahalele
In hoofdstuk 7 stelt Fanny Tahalele de vraag hoe het gesteld is met de interne en externe procedures voor het melden van misstanden. Aan de hand van de ervaringen van het Adviespunt Klokkenluiders laat Tahalele zien waar klokkenluiders tegenaan lopen wanneer zij een melding doen, wat we daarvan kunnen leren en hoe we de situatie voor klokkenluiders voor de toekomst kunnen verbeteren.

Download Klokkenluiders, nog steeds te kwetsbaar

Integriteitsonderzoek: valkuilen en praktijkervaringen
Hans Groot
In hoofdstuk 8 bespreekt Hans Groot praktijkervaringen van integriteitsonderzoek. Goed onderzoek doet recht aan alle betrokkenen en kan elke kritische toets doorstaan. De praktijk is echter weerbarstig. Soms worden er echte fouten gemaakt, in andere gevallen getuigt een onderzoek van onvoldoende expertise of professionaliteit. Groot benoemt een aantal flinke valkuilen en roept op tot het maken van afspraken als er nog niets aan de hand is.

Download Integriteitsonderzoek: valkuilen en praktijkervaringen

Telkens weer afwegen. De integere journalist
Huub Evers
De journalistiek is een belangrijke waakhond van de integriteit in het openbaar bestuur. Huub Evers laat in hoofdstuk 9 zien dat journalisten een eigen morele verantwoordelijkheid hebben. Aan de hand van een groot aantal voorbeelden en dilemma’s schetst hij wat integer handelen in de journalistiek concreet inhoudt. Hierbij gaat hij met name in op berichtgeving over de integriteit van de overheid.

Download Telkens weer afwegen. De integere journalist

Screening nog niet uit de kinderschoenen
Marijn Zweegers
In hoofdstuk 10 maakt Marijn Zweegers zich zorgen: screening van aankomend bestuurders staat nog in de kinderschoenen. Er worden verschillende vormen van screening ingezet en het is niet duidelijk welke vorm of combinatie van vormen het beste werkt. Zweegers concludeert dat een goede screening veel kan bijdragen aan de integriteit van het openbaar bestuur, maar dat het middel nog voor verbetering vatbaar is.

Download Screening nog niet uit de kinderschoenen

Een goede reputatie moet je verdienen
Ron van der Jagt en Jasper de Boom
In hoofdstuk 11 bestuderen Ron van der Jagt en Jasper de Boom de relatie tussen integriteit en reputatie. Reputatiemanagement is geen cosmetische operatie en integriteit is daarvoor een cruciale randvoorwaarde. De auteurs kraken kritische noten over de respons van de overheid op integriteitsincidenten. Ze benoemen de rol van leiderschap en de wijze waarop integriteitsmanagement in hun ogen op de beste manier in organisaties kan landen.

Download Een goede reputatie moet je verdienen