Jaarboek 2013

Download hier het Jaarboek Integriteit 2013

Overzicht artikelen

Volle kracht vooruit!
Marijn Zweegers en Edgar Karssing
In een terugblik kunnen we inzoomen op incidenten en de in de media breed uitgemeten schandalen. De vraag is wat we daarvan kunnen leren. Dat de bestuurscultuur moet veranderen? Dat er moet worden gewerkt aan voorbeeldgedrag van bestuurders en management? Dat we nog meer maatregelen moeten nemen om risico’s in te perken? Dat er meer aandacht voor integriteitsbevordering moet komen bij politiek ambtsdragers? Of misschien wel dat integer zijn nog niet zo eenvoudig is?

Download 'Volle kracht vooruit'


Integriteit: op weg naar een nieuwe fase?

Roel Bekker
Integriteit trekt vaak veel aandacht, enerzijds uit welgemeende zorg over de stand van zaken en de ontwikkelingen, anderzijds omdat integriteitsinbreuken vaak gepaard gaan met smakelijke verhalen die een bepaald licht werpen op het gedrag van personen of organisaties. De vele ‘bonnetjesaffaires’zijn daar een mooi voorbeeld van. Het maken van beleid om de integriteit te bevorderen, is ook zeer populair, met veel regelgeving maar ook veel flankerende maatregelen.

Download 'Integriteit: op weg naar een nieuwe fase?’


Integriteit in de politiekambtelijke verhoudingen
Patrick Overeem
Tussen politici en ambtenaren is altijd wel iets aan de hand. Hoewel er in Nederland weinig structurele problemen in hun relatie lijken te zijn en zich zeker minder openlijke botsingen voordoen dan eind jaren ’90, zijn er wel regelmatig incidenten.

Download 'Download integriteit in de politiek-ambtelijke verhoudingen'


Reageer meteen op signalen!
In gesprek met Marcel Pheijffer
Sacha Spoor en Marijn Zweegers
Marcel Pheijffer was lid van de commissie Operatie Schoon Schip, die vanaf november 2011 (mogelijke) integriteitsschendingen in de provincie Noord-Holland boven water moest halen. De commissie had de opdracht alle onderwerpen en activiteiten boven water te halen die in twee collegeperioden (2003-2011) op het bestuurlijk vlak van de provincie hebben gespeeld en waarvan het college als collegiaal bestuur en Provinciale Staten als controlerend orgaan op de hoogte hadden moeten zijn. Het gaat met name om (mogelijke) integriteitsschendingen op bestuurlijk niveau en onregelmatigheden in de beleidsvoering en besluitvorming.

Download 'Reageer meteen op signalen! In gesprek met Marcel Pheijffer'


‘Bestuurlijke integriteit’ is geen contradictio in terminis

Marcel Becker
In het jaar 2012 kwamen in het Nederlandse openbaar bestuur, op gemeentelijk, provinciaal en landelijk niveau, enkele serieuze integriteitsschandalen aan het licht. De schandalen veroorzaakten veel ophef, en de indruk werd gewekt dat het met de integriteit van het openbaar bestuur slecht gesteld zou zijn. Met die constatering moeten we voorzichtig zijn. Er zou wel eens kunnen spelen wat minister-president Balkenende ooit de ‘integriteitsparadox’ noemde. Meer dan voorheen is de overheid alert op integriteitsschendingen, en daarom komen deze nu aan het licht.

Download 'Bestuurlijke integriteit is geen contradictio in terminis'

 

Integriteit van de politicus: professioneel, politiek en persoonlijk 
Marc de Droog
In 2012 stond bestuurlijke integriteit prominent op de politieke agenda, door de onderzoeken naar vermeende corruptie door Jos van Rey (wethouder Roermond) en Ton Hooijmaijers (gedeputeerde provincie Noord-Holland). Ook liet de integriteitsmonitor dat jaar zien dat de meeste gemeenten, provincies en waterschappen gedragscodes hebben opgesteld en dat er aandacht is voor bewustwording van politici, met betrekking tot professionele dilemma’s. Vooral belangenverstrengeling en vertrouwelijke informatie bleken onderwerpen waar onvoldoende duidelijkheid over bestaat.

Download 'Integriteit van de politicus: professioneel, politiek en persoonlijk'



Integriteitsnetwerk is erg waardevol voor integriteitscoördinator
Marijn Zweegers
‘Integriteit is uiteindelijk een hoge vorm van collegialiteit’. Dat is een uitspraak van Henk van Luijk. Het zou het motto kunnen zijn van Johan Hoffman, voorzitter van de Kring van Integriteitscoördinatoren, integriteitsfunctionaris en compliance officer bij het ministerie van Financiën. Hoffman is ook betrokken bij het project ‘awareness’ op het gebied van informatiebeveiliging bij het Veilig Integer Centrum, een samenwerkingsverband van de ministeries van OCW, SZW en Financiën. ‘Veel overheidsorganisaties hebben maar één integriteitscoördinator of –functionaris aangesteld. En vaak is die persoon, afhankelijk van de organisatie, dat ook nog maar voor een deel van de tijd.

Download 'Integriteitsnetwerk is erg waardevol voor integriteitscoördinator'

 

Wat heeft vijftien jaar ‘Klokkenluiden’ opgeleverd?
Alex Belling
Op 27 juni 2013 behandelde de Tweede Kamer het initiatiefwetsvoorstel van het Tweede Kamerlid Van Raak (SP) c.s., inhoudende de oprichting van een ‘huis voor klokkenluiders’. Met dit wetsvoorstel wierp Van Raak een steen in Nederlands ‘klokkenluidersvijver’. Als het wordt aangenomen, zal dat een grote impact hebben op het ‘meldlandschap’. In deze bijdrage behandel ik het meldsysteem van misstanden bij de overheid, in het licht van enkele ontwikkelingen op dit gebied. In de aanloop naar de kern van dit artikel zal ik eerst kort aandacht schenken aan het begrip ‘klokkenluiden’. Daarna geef ik een schets van de ontwikkelingen, vervolg ik met enkele overdenkingen en rond Belling deze af met een conclusie.

Download 'Wat heeft vijftien jaar ‘Klokkenluiden’ opgeleverd?'

 

Evolutie en moraliteit
Lessen voor integriteitsfunctionarissen en managers
Jaap Schaveling
Een belangrijke functie van integriteitsfunctionarissen en managers is ambtenaren stimuleren om zich te gedragen volgens de basiswaarden van hun organisatie. Daarvoor moeten we niet alleen weten wat gewenst gedrag is, maar ook hoe een mens in elkaar zit: hoe komt hij tot bepaald gedrag? Die kennis kunnen we vervolgens gebruiken om gewenst gedrag te bevorderen. In dit hoofdstuk geeft Schaveling aan welke kennis we kunnen ontlenen aan een evolutionaire benadering.

Download 'Evolutie en moraliteit'

 

De integriteitsfunctionaris: niet het geweten van de organisatie, maar pionier en strategische aanjager
Marijn Zweegers en Alain Hoekstra
Best practices op het gebied van integriteit komen meestal van grote organisaties. Dat is niet verwonderlijk. Grote organisaties beschikken over meer middelen om integriteitsbeleid te ontwikkelen dan kleine en middelgrote organisaties en genereren zodoende ook meer voorbeeldmateriaal. Dat neemt niet weg dat de minder grote organisaties zijn gehouden aan dezelfde wettelijke verplichtingen en aan de Basisnormen integriteit. Hoe geven zij daar invulling aan?

Download 'De integriteitsfunctionaris: niet het geweten van de organisatie, maar pionier en strategische aanjager'

 

Beroepstrots en integriteit

Inspireren en leren met trotse verhalen

Edgar Karssing

Op 16 november 2012 bespreken ruim honderd managers van UWV trotse verhalen met elkaar. Het thema van de managementbijeenkomst is leiderschap, integriteit en beroepstrots. Samen met Frans van Oostrum, hoofd van het Bureau Integriteit van UWV, en zijn enthousiaste collega’s heeft Karssing deze themabijeenkomst vorm mogen geven. Hij kijkt er met gepaste trots op terug. Dit is het zeer geslaagde hoogtepunt in een zoektocht van zeven jaar om integriteit en beroepstrots met elkaar te verbinden. In dit hoofdstuk beschrijft Edgar Karssing zijn bevindingen. Ook kijkt hij vooruit: wat is de uitdaging voor de komende zeven jaar?
Download 'Beroepstrots en integriteit'

 

Bestellen

Het Jaarboek is gratis te bestellen voor (semi-)overheidspersoneel (oplage is beperkt) door een mail te sturen met uw naam, functie en zakelijke adresgegevens naar info@integriteitoverheid.nl