De rol en functie van de integriteitfunctionaris

Een spil in integriteitbevordering is de integriteitfunctionaris, vindt hoogleraar Muel Kaptein: 'Het belang van de integriteitfunctionaris kan niet genoeg benadrukt worden'. Daarom stelt hij de luisteraars voor aan de ideaaltypische integriteitfunctionaris. Al is niet iedereen overtuigd van het nut van een integriteitfunctie in de organisatie.

De ideaaltypische integriteitfunctionaris die Kaptein aan de zaal voorstelt, heet Ivo Blok, IF. Een persoon die gaat voor de Integriteit Van Organisaties (IVO), met Bevoegdheden, Leiderschap, Onafhankelijkheid en Kennis (BLOK). Bovendien kan hij lid worden van een beroepsvereniging, hoopt Kaptein: 'Met een gedragscode, accreditatie en permanente educatie.' Zo krijgt Ivo Blok zijn titel IF: integriteitfunctionaris.

Ideale integriteitfunctionaris

De ideale integriteitfunctionaris is volgens Kaptein een luisterend oor, een kompas voor de organisatie, een rots in de branding en op zijn tijd een hofnar die durft te prikkelen en taboes doorbreekt. Dit kan in allerlei vormen, van een integriteitfunctionaris of vertrouwenspersoon integriteit tot heuse visitatiecommissies. Maar te vaak zijn er nog organisaties waarin de integriteitfunctie helemaal niet bestaat: 'Zegt een bestuurder het zelf te doen, dan is dat voor mij een red flag', aldus Kaptein.

Integriteit in de lijn

Meteen de volgende spreker Doekle Terpstra (InHolland) gooit de knuppel al in het hoenderhok: 'Als ik een integriteitfunctionaris had, dan zou ik 'm de deur uitsturen. Een gezonde organisatie heeft juist geen integriteitfunctionaris nodig.' Ook tijdens het ochtenddebat betwijfelen drie andere bestuurders uit de semipublieke sector de stelling van Kaptein. Zo wil Greet Prins (Stichting Philadelphia Zorg) geen integriteitfunctionaris: 'We kijken van alle kanten hoe we activiteiten in de lijn kunnen brengen. Dáár moet integriteit een issue zijn.'

Verantwoordelijkheid

Ook enkele mensen in de zaal vragen zich af of een integriteitfunctionaris niet de verantwoordelijkheid voor integriteit bij de rest van de organisatie weghaalt. Kaptein: 'Juist niet. De integriteitfunctionaris is er om de verantwoordelijkheid voor integriteit telkens weer terug de organisatie in te duwen. Waar het niet is belegd, zakt het onvermijdelijk weg.' Het laatste woord is aan een vertrouwenspersoon integriteit uit de zaal zelf: 'Ik ben trots op mijn werk. Het zelfreinigend vermogen binnen mijn gemeente is het belangrijkste dat er is.'